Vật Tư Điện Gồm Những Gì? Danh Mục Theo Từng Hạng Mục Công Trình

Vật tư điện là tên gọi chung cho các vật liệu, phụ kiện và thiết bị dùng để xây dựng, đấu nối và bảo vệ một hệ thống điện: dây và cáp điện, thiết bị đóng cắt, phụ kiện đấu nối, cách điện, ống luồn, hộp và tủ điện, vật tư tiếp địa và chống sét. Theo cấp điện áp và loại công trình, chúng thường được chia thành ba nhóm: dân dụng, công nghiệp và điện lực (đường dây, trạm biến áp).

Bài này liệt kê vật tư theo nhóm chức năng và theo từng hạng mục công trình, kèm khung bóc tách cho nhà ở và trạm biến áp 22/0,4 kV, các quy định chất lượng cần biết khi mua và những lỗi chọn vật tư hay gặp ngoài công trường.

1. Vật tư điện là gì?

Nói đơn giản, đó là mọi thứ nằm trên đường đi của dòng điện từ điểm đấu nối đến thiết bị sử dụng, cộng với các vật tư giữ, che chắn và bảo vệ đường đi đó. Một căn nhà phố đã cần nhiều mã vật tư khác nhau; một trạm biến áp kèm đường dây hạ thế còn nhiều hơn, từ máy biến áp đến từng con bu lông.

Cách chia ba nhóm thường gặp:

Vật tư điện nước khác vật tư điện thế nào?

"Vật tư điện nước" là cách gọi gộp của các cửa hàng bán cả vật tư điện lẫn vật tư cấp thoát nước như ống nước, van, phụ kiện ống. Bài này chỉ nói về phần điện. Green Power Sài Gòn chuyên vật tư, thiết bị điện, không kinh doanh vật tư nước.

2. Danh mục vật tư điện theo nhóm chức năng

Chia theo chức năng giúp bóc tách không sót và dễ gửi hỏi giá cho đúng nhà cung cấp:

Cách phân loại thiết bị điện theo cấp điện áp và công dụng được trình bày kỹ hơn trong bài thiết bị điện là gì.

3. Vật tư điện cho nhà ở theo từng hạng mục

Cách bóc tách dễ nhất là đi theo dòng điện, từ sau công tơ đến từng thiết bị đầu cuối:

1. Nguồn và đo đếm: cáp nhánh và hộp công tơ làm theo hướng dẫn của điện lực khi đăng ký cấp điện; CB tổng đặt sau công tơ.
2. Tủ điện và các nhánh: tủ hoặc hộp phân phối, MCB cho từng mạch, RCBO hoặc RCCB cho mạch ổ cắm, phòng tắm, bình nóng lạnh.
3. Dây dẫn theo mạch: chiếu sáng, ổ cắm, điều hòa, bình nóng lạnh, bếp; tiết diện chọn theo tải và chiều dài, đủ dây pha, dây trung tính và dây bảo vệ PE.
4. Ống luồn, hộp nối: ống uPVC đi âm tường, âm sàn; ống mềm cho đoạn cong; hộp nối, đế âm.
5. Thiết bị đầu cuối: công tắc, ổ cắm, đèn.
6. Tiếp địa, chống sét: cọc, dây và kẹp tiếp địa; kim thu sét với nhà cao hoặc nằm ở vùng trống trải.

Mỗi dòng trong bảng khối lượng (BOQ) nên ghi đủ tên vật tư, quy cách, đơn vị và khối lượng, để các nhà cung cấp chào giá trên cùng một cơ sở và tránh hàng "tương đương" kém chất lượng. Sơ đồ hệ thống điện nhà ở được giải thích trong bài điện dân dụng là gì.

Hình 1: Hộp bảo vệ 4 công tơ 1 pha bằng composite cốt sợi thủy tinh, dùng cho cụm hộ dùng điện.

Cảnh báo an toàn: đấu nối sau công tơ, lắp tủ điện tổng nên do thợ điện có chuyên môn thực hiện. Trước khi thao tác phải ngắt CB tổng và kiểm tra lại bằng bút thử điện; tuyệt đối không tự can thiệp vào phần trước công tơ thuộc quản lý của điện lực.

4. Vật tư điện cho trạm biến áp 22/0,4 kV và đường dây hạ thế

Với công trình điện lực, khung bóc tách thường gồm bảy hạng mục:

1. Phía trung thế: sứ, xà, cầu chì tự rơi FCO, chống sét van, kẹp, cosse, đầu cáp.
2. Máy biến áp: theo công suất và cấp điện áp trong hồ sơ được duyệt.
3. Tủ hạ thế: MCCB tổng và các lộ ra, biến dòng, công tơ, thanh cái.
4. Kết cấu: cột, giàn đỡ máy biến áp, potelet, thanh chống, giá treo, bu lông.
5. Tiếp địa trạm: cọc, dây, kẹp tiếp địa; đo nghiệm thu điện trở nối đất.
6. Đường dây hạ thế: cáp ABC, kẹp néo, kẹp treo, kẹp rẽ nhánh IPC, móc treo, đai thép không rỉ.
7. Đến hộ dùng điện: hộp công tơ, cáp nhánh.

Riêng hạng mục đường dây cáp ABC có nhiều phụ kiện nhỏ, dễ thiếu khi đặt hàng; cách tính số lượng từng loại kẹp, móc, đai theo khoảng cột có trong bài hướng dẫn bóc tách vật tư phụ kiện cáp ABC.

Hình 2: Khung bóc tách vật tư điện theo hạng mục cho nhà ở và trạm biến áp 22/0,4 kV kèm đường dây hạ thế.

Hình 3: Trạm biến áp kiểu giàn ở Quán Sứ, Hà Nội: máy biến áp 3 pha đặt trên giàn giữa hai cột, tủ hạ thế và các lộ cáp phía dưới. Ảnh: Phan Minh Tuấn, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

5. Vật tư cho nhà xưởng

Nhà xưởng dùng điện 3 pha 0,4 kV với dòng lớn, nên khung vật tư thay đổi ở ba điểm: tủ hạ thế tổng MSB dùng ACB, các tủ phân phối dùng MCCB; cáp lực 0,6/1 kV đi trên thang máng cáp hoặc trong ống chôn ngầm; tiếp địa và chống sét được thiết kế riêng cho công trình. Nếu nhà máy có trạm biến áp riêng, phần trung thế và máy biến áp bóc tách giống mục 4. Danh mục chi tiết theo từng khâu từ lưới 22 kV đến động cơ có trong bài thiết bị điện công nghiệp gồm những gì.

6. Quy định chất lượng khi mua vật tư điện

• QCVN 25:2025/BKHCN: quy chuẩn về thiết bị điện dùng cho lắp đặt điện trong gia đình và hệ thống tương tự, điện áp đến 440 V xoay chiều, gồm phích cắm, ổ cắm, công tắc, hộp đấu nối, ống luồn dây và phụ kiện. Quy chuẩn dẫn chiếu các tiêu chuẩn TCVN về dây cáp cách điện PVC, MCB, RCCB và RCBO. Sản phẩm thuộc phạm vi phải được chứng nhận và công bố hợp quy trước khi lưu thông, áp dụng theo lộ trình của Bộ Khoa học và Công nghệ.
• Luật 78/2025/QH15 sửa đổi Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, hiệu lực từ 01/01/2026, quản lý theo mức độ rủi ro: sản phẩm rủi ro thấp tự công bố tiêu chuẩn áp dụng; rủi ro trung bình tự đánh giá hoặc chứng nhận bởi tổ chức được công nhận; rủi ro cao phải chứng nhận hợp quy bởi tổ chức được chỉ định. Giấy chứng nhận đã cấp trước đó còn giá trị đến hết hạn ghi trên giấy.
• CO và CQ: CO là giấy chứng nhận xuất xứ, CQ là giấy chứng nhận chất lượng do nhà sản xuất cấp. Hai giấy này hữu ích khi nghiệm thu nhưng không thay thế chứng nhận hợp quy với sản phẩm thuộc diện bắt buộc.
• Công trình đấu nối lưới điện: vật tư còn phải đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong hồ sơ thiết kế và của đơn vị điện lực tiếp nhận; nên yêu cầu biên bản thử nghiệm theo TCVN hoặc IEC tương ứng.

Thi công, vận hành hệ thống điện tuân theo QCVN 25:2025/BCT về an toàn điện, quy chuẩn thay cho QCVN 01:2020/BCT.

7. Lỗi thường gặp khi mua vật tư

• Sai cấp điện áp: dây 450/750 V không dùng thay cáp 0,6/1 kV; phụ kiện, cách điện trung thế phải đúng cấp kV của lưới.
• Nối đồng với nhôm trực tiếp: mối nối bị ăn mòn điện hóa, sinh lớp oxit, kim loại rão dần làm mối nối lỏng và nóng. Phải dùng cosse hoặc kẹp lưỡng kim đồng–nhôm, kèm mỡ chống oxy hóa; cách chọn có trong bài cosse đồng, cosse nhôm và cosse đồng nhôm.
• CB không đủ khả năng cắt: khả năng cắt ngắn mạch (Icn với MCB, Icu với MCCB, ACB) phải lớn hơn hoặc bằng dòng ngắn mạch dự kiến tại điểm lắp. CB gần máy biến áp lớn cần khả năng cắt cao hơn CB cuối nhánh.
• CB lớn hơn khả năng chịu dòng của dây: dòng định mức của CB phải nằm giữa dòng tải và dòng cho phép của dây; chọn CB lớn để "khỏi nhảy" là bỏ bảo vệ cho dây.
• Hàng không rõ nguồn gốc: kiểm tra nhãn, dấu hợp quy, chứng nhận và hóa đơn; cẩn trọng với giá rẻ bất thường.
• Bóc tách thiếu phụ kiện nhỏ: thiếu kẹp, cosse, bu lông, băng keo khiến công trình phải dừng chờ hàng; rà lại theo từng hạng mục trước khi chốt đơn.

Hình 4: Kẹp rẽ nhánh xuyên cách điện IPC, loại phụ kiện nhỏ nhưng thường bị bóc tách thiếu ở đường dây cáp ABC.

8. Mua vật tư điện tại Green Power Sài Gòn

Green Power Sài Gòn cung cấp vật tư, thiết bị điện dân dụng, công nghiệp và điện lực, tập trung vào phụ kiện đường dây và thiết bị trung thế:

• Thiết bị bảo vệ hạ thế (MCB, MCCB, ACB) và hộp bảo vệ công tơ, hộp phân phối, tủ điện.
• Thiết bị bảo vệ trung thế: FCO, LBFCO, dao cách ly, LBS, recloser, chống sét van.
• Đầu cáp, hộp nối cáp ngầm và phụ kiện đấu nối đường dây (cosse, ống nối, kẹp).
• Phụ kiện cáp ABC, phụ kiện sắt đường dây, phụ kiện neo chằng.
• Cách điện và ống luồn, potelet, đà, thanh chống, giá đỡ thiết bị, cổ dê, bu lông, lông đền.
• Tiếp địa, thu lôi: cọc, dây, kẹp tiếp địa, kim thu lôi.

Gửi BOQ hoặc danh mục vật tư của công trình qua hotline 0965 387 635 hoặc trang liên hệ để được báo giá theo bộ.

9. Câu hỏi thường gặp về vật tư điện

Vật tư điện gồm những gì?

Vật tư điện gồm dây và cáp điện, thiết bị đóng cắt và bảo vệ (MCB, MCCB, FCO, chống sét van), phụ kiện đấu nối (cosse, kẹp, đầu cáp), cách điện, phụ kiện đường dây và kết cấu, hộp và tủ điện, ống luồn, vật tư tiếp địa và chống sét. Theo công trình, chúng thường được chia thành ba nhóm: dân dụng, công nghiệp và điện lực.

Vật tư điện nước là gì?

Đó là cách gọi gộp vật tư điện và vật tư cấp thoát nước, thường dùng ở các cửa hàng phục vụ xây dựng nhà ở. Phần điện gồm dây, CB, công tắc, ổ cắm, ống luồn; phần nước gồm ống, van, phụ kiện ống. Khi bóc tách nên tách riêng hai phần vì quy cách, tiêu chuẩn và đơn vị thi công khác nhau.

CO, CQ có thay được chứng nhận hợp quy không?

Không. CO chỉ chứng minh xuất xứ hàng hóa, CQ là giấy chứng nhận chất lượng do nhà sản xuất tự cấp. Với sản phẩm thuộc diện quản lý bắt buộc, ví dụ ổ cắm, công tắc, ống luồn dây thuộc phạm vi QCVN 25:2025/BKHCN, nhà sản xuất hoặc nhập khẩu phải chứng nhận và công bố hợp quy trước khi đưa ra thị trường.

Vì sao không được nối trực tiếp dây nhôm với dây đồng?

Đồng và nhôm tiếp xúc trực tiếp gây ăn mòn điện hóa, nhôm sinh lớp oxit dẫn điện kém và bị rão dần dưới lực siết. Mối nối lỏng ra, điện trở tiếp xúc tăng, phát nóng và có thể gây cháy. Cần dùng cosse hoặc kẹp lưỡng kim đồng–nhôm phù hợp tiết diện, kèm mỡ chống oxy hóa.

Bóc tách vật tư (BOQ) là gì?

BOQ là bảng khối lượng liệt kê vật tư, kèm quy cách, đơn vị và khối lượng của từng hạng mục, để các nhà cung cấp chào giá trên cùng một cơ sở. Nên bóc tách theo đường đi của dòng điện: nguồn và đo đếm, tủ điện, dây dẫn, ống luồn, thiết bị đầu cuối, tiếp địa, để không sót vật tư.

Nguồn ảnh: Ảnh bìa, Hình 1 và Hình 4 là ảnh sản phẩm của Green Power Sài Gòn; Hình 2 do Green Power Sài Gòn thực hiện. Hình 3: Phan Minh Tuấn, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.